Trong quá trình vận hành các hệ thống khí nén và truyền dẫn hóa chất, việc thay thế các đường ống cũ, hỏng hóc hoặc hết niên hạn sử dụng là hoạt động bảo trì diễn ra thường xuyên. Vậy đâu là cách xử lý ống dẫn khi không còn sử dụng được một cách khoa học? Hãy cùng JISAN Việt Nam tìm hiểu chi tiết trong bài viết này.
1. Phân Loại Rác Thải Ống Dẫn Theo Bản Chất Vật Liệu
Không phải tất cả các loại ống dẫn công nghiệp đều có phương pháp xử lý hay khả năng tái chế giống nhau. Bản chất hóa học của các gốc polymer cấu thành quyết định khả năng tái sinh và mức độ tác động môi trường của chúng. Do đó, trước khi đưa vào khu vực tập kết rác thải, kỹ thuật viên nhà máy cần thực hiện phân loại rõ ràng thành 3 nhóm cốt lõi:
A. Nhóm nhựa nhiệt dẻo có khả năng tái chế cơ học cao (PU và PE)
Polyurethane (PU) và Polyethylene (PE) là hai vật liệu nhựa nhiệt dẻo phổ biến nhất trong hệ thống khí nén nhà xưởng. Đặc tính của nhóm này là có thể nóng chảy dưới tác động của nhiệt độ và tái hóa rắn khi làm nguội mà không làm thay đổi đặc tính hóa học nội tại. Đây chính là nguồn nguyên liệu thô tuyệt vời cho ngành công nghiệp tái chế hạt nhựa dẻo.
B. Nhóm nhựa kỹ thuật đặc thù (Nylon - PA)
Ống Nylon có điểm nóng chảy cao hơn và liên kết mạch polyme chặt chẽ hơn. Việc tái chế ống Nylon cũ đòi hỏi các quy trình xử lý nhiệt và máy móc phức tạp hơn một chút so với nhựa PU/PE để tránh hiện tượng suy giảm đặc tính cơ học của cấu trúc nhựa tái sinh sau khi đùn ép.
C. Nhóm Fluoropolymer cao cấp (Teflon PTFE và PFA)
Đây là nhóm chất thải đặc biệt cần sự lưu ý nghiêm ngặt. Do liên kết Carbon - Fluorine (C-F) siêu bền vững, ống Teflon PTFE/PFA không thể bị đốt cháy ở nhiệt độ thông thường và không thể tái chế bằng phương pháp nấu chảy thủ công.
Nếu tự ý đốt Teflon ở nhiệt độ thấp (dưới 400°C), cấu trúc polyme phân hủy không hoàn toàn sẽ giải phóng các luồng khí độc như Fluorocarbon và Fluorine gây nguy hiểm trực tiếp cho hệ hô hấp của con người. Nhóm này bắt buộc phải thu gom riêng và xử lý bằng các biện pháp thiêu đốt công nghiệp chuyên dụng.
2. Hướng Dẫn Các Phương Pháp Tái Chế
Trước khi đưa ống dẫn cũ vào quy trình tiêu hủy tốn kém, nhà máy hoàn toàn có thể áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn để tận dụng các sợi ống này cho các mục đích thứ cấp, giúp giảm thiểu đáng kể dấu chân carbon:
A. Tái sử dụng tuần hoàn cho các ứng dụng áp suất thấp
Một sợi ống PU hơi bị bục ở một vị trí cụ thể do ma sát va đập cơ học không có nghĩa là toàn bộ sợi ống đó trở thành phế thải. Kỹ thuật viên hoàn toàn có thể cắt bỏ đoạn ống bị hỏng, sử dụng các khớp nối nhanh thẳng hoặc khớp nối chia ngả JISAN để liên kết các đoạn ống lành lặn còn lại phục vụ cho các khu vực có yêu cầu kỹ thuật thấp hơn:
- Dẫn nước tưới cây hoặc vệ sinh đường nội bộ trong khuôn viên nhà máy.
- Làm hệ thống ống thổi khí làm sạch bụi bẩn tại các băng chuyền đóng gói thành phẩm (nơi áp suất khí nén yêu cầu rất thấp, chỉ từ 2 - 3 bar).
- Sử dụng làm ống luồn bọc bảo vệ các đường dây cáp điện khỏi bị chuột cắn hoặc mài mòn cạnh sắc trong tủ điện công nghiệp.
B. Tái chế cơ học thành hạt nhựa nguyên liệu
Đối với các đoạn ống PU, PE đã rách nát hoàn toàn không còn khả năng tận dụng, nhà máy nên thu gom số lượng lớn và chuyển giao cho các doanh nghiệp tái chế nhựa chuyên nghiệp. Quy trình xử lý tại các nhà máy tái chế bao gồm:
- Băm nhỏ: Ống dẫn được đưa vào hệ thống máy băm để cắt nhỏ thành các mẩu nhựa kích thước vài milimet.
- Súc rửa rửa ly tâm: Loại bỏ hoàn toàn bụi bẩn, tạp chất và hơi dầu bám dính trong lòng ống suốt quá trình sử dụng trước đó.
- Đùn tạo hạt: Các mảnh nhựa sạch được nấu chảy ở nhiệt độ tiêu chuẩn và đùn thành hạt nhựa PU/PE tái sinh.
Hạt nhựa tái sinh này sẽ là nguyên liệu đầu vào hoàn hảo để đúc các sản phẩm nhựa tiêu dùng công nghiệp không chịu áp lực như: bánh xe dẻo cho xe đẩy hàng, đế giày bảo hộ lao động, màng phủ nông nghiệp, hoặc các tấm thảm đệm giảm chấn nhà xưởng.
3. Quy Trình Thu Gom Và Tiêu Hủy Ống Dẫn Cũ Tại Nhà Máy
Đối với những đoạn ống dẫn bị nhiễm bẩn hóa chất độc hại, dầu loang nặng hoặc đã lão hóa hoàn toàn không thể tái chế cơ học, nhà máy phải áp dụng quy trình tiêu hủy theo đúng quy định pháp luật về quản lý chất thải công nghiệp:
Bước 1: Làm sạch sơ bộ và phân loại lưu kho:
Trước khi đưa vào kho phế thải, đường ống cũ cần được xả hết chất lỏng tồn đọng (đặc biệt là ống dẫn hóa chất Teflon). Gom ống thành từng cuộn tròn, dùng dây đai cố định gọn gàng để tránh chiếm dụng diện tích sàn và giữ cho kho bãi luôn ngăn nắp, an toàn.
Bước 2: Xác định mã chất thải để phân loại:
Nếu ống dẫn chỉ dùng cho khí nén sạch, chúng được xếp vào mục Chất thải rắn công nghiệp thông thường. Tuy nhiên, nếu sợi ống đó từng dùng để truyền dẫn dung môi, axit đậm đặc hoặc dầu thủy lực nguy hại, màng nhựa có thể đã thấm hút hóa chất. Lúc này, chúng bắt buộc phải được quản lý dưới dạng Chất thải nguy hại.
Bước 3: Tiêu hủy bằng lò đốt nhiệt độ cao:
Các công ty môi trường được cấp phép sẽ thu gom các ống dẫn này về và xử lý bằng các lò đốt hai cấp chuyên dụng. Tại buồng đốt thứ cấp với nhiệt độ đạt trên 1100°C, các liên kết polyme bền vững nhất của nhựa PA, Teflon sẽ bị bẻ gãy hoàn toàn tạo thành CO2 và hơi nước. Hệ thống xử lý khí thải của lò đốt sẽ hấp thụ hoàn toàn các gốc khí độc như Fluorine hay Nitrogen, không làm phát tán ô nhiễm ra môi trường tự nhiên.
Cảnh báo an toàn lao động:
Ban quản lý nhà xưởng tuyệt đối không cho phép công nhân tự ý gom các đoạn ống hơi PU hoặc ống Teflon cũ để đốt lửa sưởi hoặc tự thiêu hủy nội bộ trong bãi rác lộ thiên. Khói độc sinh ra từ nhựa cháy dở ở nhiệt độ thấp chứa các hợp chất cực độc như Dioxin, Furan và khí hidro clorua/florua, có thể gây tổn thương phổi nghiêm trọng không thể phục hồi cho người hít phải và làm ô nhiễm nguồn nước ngầm xung quanh.
4. Giải Pháp Giảm Thiểu Rác Thải Bằng Cách Tăng Tuổi Thọ Đường Ống
Để giảm thiểu lượng ống dẫn phế thải phát sinh, doanh nghiệp nên tập trung vào các giải pháp kéo dài tuổi thọ hệ thống đường ống ngay từ khâu đầu vào:
- Ưu tiên sử dụng ống dẫn chất lượng cao: Đầu tư các sản phẩm ống được sản xuất từ hạt nhựa nguyên sinh 100%. Ống đạt chuẩn có tuổi thọ cao gấp 3 - 4 lần ống thông thường, trực tiếp giảm tương ứng tới 75% lượng rác thải nhựa công nghiệp phát sinh tại nhà máy của bạn mỗi năm.
- Lắp đặt đúng kỹ thuật để tránh hỏng sớm: Hạn chế tối đa việc để ống bị uốn gập đột ngột vượt quá bán kính uốn cong tối thiểu. Sử dụng hệ thống đầu nối nhanh, nối chia đồng bộ để phân bổ đều ứng suất cơ học, triệt tiêu hiện tượng rách hỏng hay nổ ống sớm tại các vị trí cổ ống.
- Hạn chế môi trường nhiệt độ khắc nghiệt: Cách ly đường ống khỏi các nguồn nhiệt độ quá cao vượt ngưỡng chịu đựng của vật liệu. Thiết kế đường đi của ống khuất ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp nếu không cần thiết và súc rửa lòng ống bằng khí sạch khô sau mỗi ca làm việc để tránh ăn mòn tĩnh.
Bằng cách thực hiện phân loại khoa học, tận dụng tái sử dụng tuần hoàn cho các ứng dụng áp thấp và chuyển giao cho các đơn vị tái chế hạt nhựa đúng quy định, doanh nghiệp không chỉ tiết kiệm được chi phí vật tư, tránh các rủi ro pháp lý về môi trường mà còn gia tăng điểm số xanh trong mắt các đối tác và khách hàng quốc tế.
Để nhận tài liệu Catalogue thông số kỹ thuật tối ưu và đăng ký hợp tác thương mại, xin vui lòng truy cập website chính thức JISAN VIỆT NAM ngay nhé!
